Dachówka musi współgrać ze stylem budynku i otoczeniem architektonicznym oraz podobać się inwestorowi. Nie mniej ważne jest jej dobranie do rodzaju dachu. Wyjaśniamy, jak dopasować pokrycie do konstrukcji dachu i na co szczególnie zwrócić uwagę.
Dlaczego rodzaj dachu ma wpływ na wybór dachówki?
Dachówki to pokrycia eleganckie i bardzo trwałe, dostępne w wielu modelach. Cenione są za łatwość montażu, odporność na czynniki atmosferyczne, uszkodzenia mechaniczne, promieniowanie UV, wysoką odporność na czynniki zewnętrzne. Ten rodzaj pokrycia zapewnia piękny wygląd domu!
Różnią się one materiałami, z których są wykonane (ceramika i beton), a także wymiarami, kształtami, kolorami, wagą, powłokami. Aby je najlepiej dopasować do konstrukcji nośnej dachu, należy przede wszystkim zwrócić uwagę na ich wymiary oraz wagę. Bardzo istotny jest też rekomendowany kąt nachylenia połaci, od jakiego mogą być układane.
Wybór dachówki ceramicznej lub dachówki cementowej jest znacznie łatwiejszy, jeśli inwestor rozróżnia rodzaje dachów – ogólnie dzieli się je na proste i rozbudowane. Dzięki temu łatwiej zaplanować wstępny budżet na budowę domu. Dachy proste są bowiem zwykle tańsze i można je kryć praktycznie wszystkimi modelami dachówek, a rozbudowane, np. z lukarnami oraz wolimi okami, droższe, a ponadto nie wszystkie dachówki nadają się na ich pokrycie. Trzeba pamiętać, że na dachach wielospadowych, czyli o skomplikowanej konstrukcji, jest wiele miejsc połączeń połaci, co zwiększa zużycie materiału na pokrycie – od dachówek po gąsiory, a także ilość odpadów. Większy jest także nakład pracy.
Dach to element wieńczący bryłę domu, nadający mu proporcje i styl. Typ dachu ma również wpływ na koszt inwestycji, funkcjonalność poddasza (zwłaszcza jeśli ma być poddaszem użytkowym) oraz na to jaką dachówką można go pokryć. Dachówka ceramiczna ma trwałość do 100 lat (często więcej). Trwałość dachówki betonowej wynosi około 50-70 lat. Pokrycia dachowe powinny być dostosowane do kształtu dachu.
Jakie są najpopularniejsze rodzaje dachów? Które dachówki do nich pasują?
Wyróżnia się kilka podstawowych, popularnych rodzajów dachu. Dodatkowo każdy z nich ma wiele podtypów, często spotykanych regionalnie, np. na Podhalu to dach dwuspadowy półszczytowy. Inwestorzy z różnych powodów wybierają taki, a nie inny rodzaj dachu. Czasem to kwestia lokalnych tradycji, warunków pogodowych (zwłaszcza obfitych opadów śniegu, w których dachy spadziste sprawdzają się najlepiej) czy marzeń, np. aby mieć stylowo wyglądające wole oko lub lukarnę.
Inni zwracają uwagę, by na poddaszu nie było niskich skosów dachowych. W XXI wieku coraz więcej osób stawia na prostotę połaci, bo takie są trendy, albo chce mieć dużo miejsca na fotowoltaikę. Dla innych dach rozbudowany, z licznymi ozdobnikami, kojarzy się z prestiżem, oryginalnością oraz luksusem, co sprawia, że taki chcą mieć.
Wybierając rodzaj dachu, trzeba pamiętać, że nie każdy model dachówki nadaje się na jego pokrycie. Oto najpopularniejsze rodzaje dachów i przykłady modeli dachówek z oferty swisspoTON, które do nich pasują:
Dach jednospadowy
Inna jego nazwa to dach pulpitowy. Składa się tylko z jednej połaci, dlatego dach jednospadowy należy do prostych konstrukcji dachowych, spotykanych na domach jednorodzinnych i budynkach gospodarczych. Jeśli jest skierowany na południe, nadaje się idealnie do montażu paneli solarnych oraz ogniw fotowoltaicznych. Na takim dachu dobrze wyglądają dachówki ceramiczne i cementowe, płaskie i faliste. Praktycznie jedynym ograniczeniem jest wielkość dachówki, jeżeli połać ma niewielką powierzchnię – dzięki mniejszemu formatowi uzyskuje się optyczny efekt większej powierzchni dachu.
Specyfiką dachów jednospadowych (pulpitowych) jest konieczność zastosowania dachówki pulpitowej (krawędziowej) pozwalającej na wykończenie ich górnej krawędzi. Takie specjalne dachówki pulpitowe i pulpitowe boczne są np. w kolekcjach cementowych BREMA i GÖTEBORG oraz ceramicznych BALANCE i RAPIDO. Dzięki nim można wyjątkowo estetycznie i bardzo szczelnie pokryć jednospadową połać dachową.
Dach dwuspadowy
Określany jest także jako dach dwupołaciowy, dach szczytowy lub dach siodłowy. To bardzo popularny rodzaj dachu, który ma wiele odmian, o mniej lub bardziej rozbudowanej konstrukcji, np. dach dwuspadowy półszczytowy oraz dach dwuspadowy naczółkowy. Dlatego wielu inwestorów zastanawia się, czy zrobić dach dwuspadowy. Jego charakterystyczną cechą są dwie przeciwległe połacie (symetryczne lub asymetryczne) połączone w kalenicy. Na takim rodzaju dachu jest zwykle wystarczająco dużo miejsca na panele solarne oraz ogniwa fotowoltaiczne.
Do dachu dwuspadowego pasują wszystkie rodzaje dachówek ceramicznych i cementowych. Dobiera się je do stylu budynków. Przykładowo, na domy reprezentujące nowoczesne budownictwo często wybierane są płaskie dachówki ceramiczne KODA i SIMPLA oraz cementowe KAPSTADT i KIOTO, zaś faliste – na domy w klasycznym stylu, np. ceramiczne BALANCE i RAPIDO oraz cementowe BREMA i GÖTEBORG. Należy też zwrócić uwagę na powierzchnię dachu. Na niewielkich powierzchniach lepiej prezentują się dachówki w mniejszych formatach.
Dach czterospadowy
To również bardzo popularny rodzaj dachu, często wybierany na domy, które nawiązują architekturą do klasycznych form, np. dworu polskiego, ale też nowoczesnych. Ma różne odmiany, wśród których najpopularniejsze są dach czterospadowy kopertowy (z kalenicą równoległą do okapów dłuższych połaci) oraz dach czterospadowy namiotowy (bez kalenicy, z czterema połaciami zbiegającymi się w jednym, centralnie ulokowanym wierzchołku).
Dach czterospadowy może mieć także ozdobne elementy, jak wole oka, wieżyczki czy lukarny, co sprawia, że staje się konstrukcją rozbudowaną, a charakter budynku jest jedyny w swoim rodzaju .Taki dach wielospadowy bywa droższy o 20–50% od dachu dwuspadowego.
Stylistykę klasycznych realizacji podkreślają np. dachówki ceramiczne BALANCE, CLASSIC Lenti, PROFIL Lenti, RAPIDO, TITANIA oraz cementowe BREMA i GÖTEBORG. Na dachy czterospadowe domów w nowoczesnym stylu często są wybierane ceramiczne KODA i SIMPLA oraz cementowe KAPSTADT i KIOTO. Warto pamiętać, że jeśli na dachu zaplanowanych jest wiele elementów ozdobnych, bardziej praktyczny jest mały format dachówki (najmniejsze są karpiówki ceramiczne CLASSIC Lenti i PROFIL Lenti).
Dach mansardowy
Jest odmianą dachu dwuspadowego oraz czterospadowego, dość często wybieraną na pokrycie reprezentacyjnych kamienic i willi. Dach mansardowy spotyka się dość często np. na Śląsku. Jego charakterystyczna cecha to połacie podzielone na dwie części o różnych kątach nachylenia, co sprawia, że w pomieszczeniach na ostatniej kondygnacji budynku nie ma niskich, niewygodnych skosów dachowych. Czasem dach mansardowy dodatkowo zdobią np. wieżyczki czy lukarny.
Jego montaż wymaga zastosowania specjalnej dachówki mansardowej – w ofercie swissporTON jest ona w kolekcjach ceramicznych BALANCE i RAPIDO. Dzięki niej pokrycie z dachówki jest wyjątkowo eleganckie, spójne stylistycznie oraz odporne na wszelkie kaprysy pogody.
Dach płaski
Tego typu dach, wbrew nazwie, nie jest płaski lecz prawie płaski – kąt nachylenia jego połaci wynosi od 3 do 6 stopni. Taki dach nie nadaje się do krycia dachówką. Wszystkie dachówki swissporTON można układać na dachach, których kąt nachylenia wynosi minimum 10 stopni.
Dlaczego należy brać pod uwagę kąt nachylenia połaci pod dachówkę?
Połacie dachowe mają różne kąty nachylenia, co sprawia, że są mniej lub bardziej strome. Im kąt nachylenia jest większy, tym szybciej z dachu odprowadzana jest woda z opadów. Tradycyjnie bardzo strome dachy wieńczą np. domy w regionach górskich, gdzie występują duże opady śniegu.
Wszystkie modele dachówek mają indywidualny, minimalny kąt nachylenia połaci, na których mogą być montowane. Wyznacza się je na podstawie profesjonalnych badań szczelności pokrycia dachowego w specjalnych komorach, które imitują warunki atmosferyczne: deszcz i wiatr. Podawane są w kartach katalogowych dachówek.
Przykładowo, zwykle dostępne na rynku dachówki ceramiczne wymagają kąta nachylenia co najmniej 18 stopni. Wszystkie dachówki swissporTON układać można od kąta nachylenia połaci 10 stopni. Jednak zawsze trzeba indywidualnie dopasować odpowiednią warstwę wstępnego krycia, wykonaną z membrany dachowej lub desek albo płyt budowlanych, do modelu dachówki. Pełne deskowanie jest często niezbędne, co trzeba uwzględnić na etapie planowania. Szczegółowe wytyczne znajdują się w „Podręczniku dekarza” marki swissporTON. Ułatwiają one właściwy dobór dachówek.
Warto wiedzieć, że w niektórych regionach kąty nachylenia połaci dachowej są regulowane przepisami. MPZP, czyli Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego, może narzucać kolor, rodzaj czy nachylenie dachu. Przykładowo, jeśli ten parametr wynosi 30-45 stopni, nie można go zmienić na inny kąt, zarówno mniejszy, jak i większy.
Jakie typy dachówki pasują do różnych rodzajów dachu?
Wielu inwestorów najpierw wybiera konkretny typ dachówki, a dopiero potem zamawia projekt domu z dopasowaną do niej konstrukcją dachową. Podobają im się bowiem np. historyczne wzory, takie jak holenderki, karpiówki, marsylki czy mnich-mniszka. Albo są zachwyceni prostą, elegancką formą dachówek płaskich. Czasem określony rodzaj dachówki narzucają przepisy, np. dotyczące budynków zabytkowych.
Dopasowując rodzaj dachu do typu dachówki uniknąć można dużej ilości odpadów. Taka inwestycja daje też satysfakcję, że dom ma dach perfekcyjny, zgodny z marzeniami czy trendami.
Do wyboru jest wiele typów dachówek ceramicznych i cementowych. Niektóre pasują do wszystkich konstrukcji dachowych, a inne – niekoniecznie. Najpopularniejsze wzory dachówek to:
Dachówka holenderka
Jej przekrój ma charakterystyczny kształt litery S, stąd inna nazwa tej dachówki to esówka. Holenderka była stosowana już w XV wieku, zarówno na kamienicach, zamkach, pałacach, jak i świątyniach. Modele współczesne to np. ceramiczne holenderki płaskie TITANIA i BALANCE, które sprawdzają się na niemal każdej połaci oraz typie dachu na domach jednorodzinnych. Jeśli dach jest jednospadowy (pulpitowy) lub mansardowy lepiej jednak wziąć pod uwagę BALANCE, gdyż w tej kolekcji są specjalne dachówki przystosowane do tych rodzajów dachów.
Holenderka płaska jest często sugerowana przez biura architektoniczne w gotowych projektach, ponieważ to wzór wyjątkowo uniwersalny i odporny na zmieniające się trendy.
Dachówka karpiówka
Ma charakterystyczny kształt przypominający łuskę karpia (stąd nazwa karpiówka). To typ dachówki o wielowiekowej tradycji, który nadaje się do zadań specjalnych. Najczęściej układa się ją w koronkę lub łuskę – oba te wzory są wyglądają zjawiskowo, zarówno na budynkach niewielkich, jak i rezydencjach. Ze względu na mały format nadaje się do krycia dachów o różnych kształtach – od prostych po bardzo rozbudowane. To cenione pokrycia małoformatowe. Niewielkimi karpiówkami można perfekcyjnie wykończyć wszelkie detale i zakamarki połaci.
Dachówka marsylka
To dachówka zakładkowa, znana też jako dachówka marsylska, której historia sięga XIX wieku. Inspirowana jest prototypem Z1 o charakterystycznych dwóch żłobkach (muldach). Nadaje się na różne rodzaje dachów: proste i rozbudowane, wieńczące domy w stylach nowoczesnym i klasycznym. Współczesną wersją marsylki jest dachówka ceramiczna RAPIDO. W tej kolekcji są specjalne dachówki (także w wymiarach niestandardowych), które ułatwiają krycie dachów pulpitowych i mansardowych.
Dachówka mnich-mniszka
Tego typu dachówki używano do krycia dachów już w starożytnym Rzymie. Wzór mnich-mniszka ma charakterystyczne wyprofilowania, które po ułożeniu na połaci tworzą kanały, od zewnątrz odprowadzające wodę opadową, a pod spodem – wentylujące i chłodzące dach. Współczesnym jej przykładem jest dachówka cementowa BREMA. Dzięki wykorzystaniu nowoczesnej technologii produkcji, historyczna forma została wzbogacona o liczne rozwiązania konstrukcyjne, zapewniające doskonałe parametry użytkowe. Ponadto w tej kolekcji są specjalne dachówki pulpitowe, które ułatwiają krycie dachów jednospadowych.
Dachówka płaska
Znakomicie pasuje do domów reprezentujących nowoczesną architekturę, o prostych, minimalistycznych formach. Dachówka płaska daje bowiem efekt jednolitej, gładkiej powierzchni, zwłaszcza na dachach większych, pozbawionych takich ozdobników jak lukarny czy wole oka. Płaskie dachówki ceramiczne to np. KODA i SIMPLA,
zaś cementowe – KAPSTADT i KIOTO. Każdy z tych modeli, choć jest płaski, ma subtelne detale, co sprawia, że pokryte nimi dachy nie wyglądają identycznie.
Czy waga dachówki ma wpływ na konstrukcję dachu?
Ciężkie pokrycia ważą od 35 do 80 kg/m². Dachówki ceramiczne oraz dachówki cementowe się do nich zaliczają. Dachówki ceramiczne ważą przeciętnie 40-50 kg/m². Dachówki betonowe ważą 45-60 kg/m². Różnice w poszczególnych modelach mogą jednak wynosić nawet około 10 kg na metr kwadratowy. W przeliczeniu na całą powierzchnię dachu mogą to być setki kilogramów.
Dla porównania: lekkie pokrycia dachowe ważą od 3 do 15 kg/m². Należą do nich gonty bitumiczne, blachy trapezowe, blachy na rąbek stojący, blachy płaskie, płyty faliste, blachodachówki. Pokrycia lekkie są łatwiejsze w montażu i często tańsze. Dachówki wyróżnia jednak większa trwałość. Poza tym ciężkie pokrycia lepiej tłumią dźwięki deszczu.
Jeśli konstrukcja dachowa jest zaprojektowana tak, że wytrzyma ciężar najcięższej dachówki (drewno na więźbę powinno mieć klasę C24 lub C30, a wilgotność drewna konstrukcyjnego powinna wynosić maksymalnie 18-20%.), nie ma problemu. Jeżeli projekt danego rodzaju dachu przewiduje ograniczenia, należy wziąć pod uwagę lżejsze dachówki. Trzeba przy tym pamiętać, aby brać pod uwagę nie wagę pojedynczej dachówki lecz metra kwadratowego wykonanego z niej pokrycia.
Przykładowo, metr kwadratowy dachówek ceramicznych CLASSIC Lenti waży 60,5 kg, SIMPLA –48,9 kg, TITANIA – 42,77, RAPIDO – 42,1 kg, KODA – 40,9 kg. Orientacyjna waga dachówek cementowych: KIOTO – 50,4 kg, KAPSTANDT – 47,5 kg, BREMA – 41,7 kg, GÖTEBORG – 44,6 kg. Ciężar śniegu na dachu wynosi 100-150 kg/m².
Podsumowując, pamiętaj, aby nie koncentrować się tylko na walorach estetycznych dachówek, takich jak kształt, kolor i ogólny wygląd. Należy też zwracać uwagę na rodzaj dachu oraz dane techniczne poszczególnych modeli dachówek, w tym wymiary, wagę i rekomendowany kąt nachylenia połaci.
Trzeba też pamiętać, że właściwie dobrana wentylacja i izolacja dachowa zwiększają efektywność energetyczną (materiał pokryciowy nie decyduje o jakości dachu bez wentylacji i izolacji). Dobrymi doradcami są doświadczeni dekarze, np. przeszkoleni w Akademii swisspor, których specjalnością są dachy kryte dachówkami.
