Pod każdą dachówką musi być koniecznie wykonana warstwa wstępnego krycia. Do wyboru są dwa rozwiązania: papa dachowa oraz membrana dachowa. Wyjaśniamy, które rozwiązanie wybrać. Wpływ na decyzję ma kąt nachylenia połaci, rodzaj i model dachówki.
Co to jest warstwa wstępnego krycia?
Dachówki ceramiczne i cementowe są bardzo trwałe oraz skutecznie chronią budynek przed wodą opadową. Jednak, podobnie jak inne rodzaje pokryć dachowych, nie tworzą całkowicie szczelnej bariery. Woda, która czasem dostaje się pod dachówki, zwykle pochodzi z nawiewanych przez wiatr kropel deszczu i śniegu albo w wyniku zacinającej ulewy. Woda, nawet w niewielkiej ilości, może powodować zawilgocenie termoizolacji, zacieki w pomieszczeniach oraz ich zagrzybienie.
Głównym zadaniem warstwy wstępnego krycia jest zabezpieczenie budynku przed przedostawaniem się do jego wnętrza takiej wilgoci z zewnątrz. Dlatego pod dachówką, a także pod innymi rodzajami pokryć dachowych, musi być warstwa wstępnego krycia. W przypadku dachówki ceramicznej i dachówki cementowej do jej wykonania stosuje się papę lub membranę dachową. Każdy z tych materiałów posiada swoją specyfikę, co wyjaśniamy w dalszej części artykułu.
Kiedy wybrać papę pod dachówkę?
Papa to rozwiązanie starsze niż membrana dachowa. Tworzy skuteczną barierę dla wilgoci pochodzącej z opadów atmosferycznych. Jednak tylko niektóre papy mają także właściwości paroprzepuszczalne, czyli przepuszczają wilgoć z wnętrza domu na zewnątrz, i jednocześnie nadają się pod dachówkę.
Papę pod dachówkami układa się na pełnym deskowaniu lub płytach drewnopochodnych, np. OSB. Dostępna jest papa termozgrzewalna, klejona, samoprzylepna, mocowana mechanicznie. Zastosowanie papy na pełnym poszyciu jest bardzo skutecznym rozwiązaniem, zapewniającym dodatkową ochronę przed wilgocią.
Papa jest dobrym rozwiązaniem pod dachówkę w następujących przypadkach:
- Dachy o niewielkich kątach nachylenia – papa na pełnym deskowaniu jest lepsza dla dachów o bardzo małym nachyleniu;
- Dachy o skomplikowanych konstrukcjach – papa sprawdza się przy niektórych wyzwaniach wykonawczych, jak uszczelnienie detali typu lukarny oraz liczne załamania połaci;
- Trudne warunki atmosferyczne – na terenach narażonych na silne wiatry, intensywne opady śniegu czy częste zmiany temperatur wytrzymałość mechaniczna papy jest dodatkowym atutem.
Główne zalety papy dachowej pod dachówkę:
- Bardzo wysoka wodoszczelność – skutecznie i przez wiele lat chroni dom przed wilgocią pochodzącą z opadów;
- Materiał sprawdzony przez dekarzy – papa jest stosowana do krycia dachów od dziesiątków lat i ceniona ze względu na swoją trwałość;
- Materiał dostępny w wielu wersjach – modele pap różnią się np. sposobem mocowania i giętkością w niskiej temperaturze;
- Wysoka odporność na silny wiatr – papa po ułożeniu na dachu nie jest narażona na rozerwanie w razie silniejszych podmuchów wiatru, co przekłada się na ograniczenie strat w razie niesprzyjającej pogody podczas krycia dachu;
- Dodatkowe usztywnienie konstrukcji – jako warstwę wstępnego krycia papę układa się na pełnym deskowaniu lub szalunku z płyt drewnopochodnych.
Główne wady papy dachowej pod dachówkę:
- Waży więcej niż membrana dachowa - większa waga ma przełożenie na komfort montażu;
- Nie każdą można montować podczas dużego mrozu – papy mają giętkość w niskiej temperaturze od -50C do -250C (w zależności od modelu);
- Papę można stosować tylko na szalunku – to zwiększa koszt inwestycji oraz nakład pracy (na szalunek nadają się deski oraz płyty drewnopodobne);
- Tylko niektóre papy zapewniają również paroizolację – to np. papy swissporBIKUTOP standard podkładowa 5/40 oraz swissporBIKUTOP paroizolacja.
Membrana dachowa to nowoczesne rozwiązanie na warstwę wstępnego krycia pod dachówkę. Zapewnia od zewnątrz szczelność budynku, a od wewnątrz odprowadza z niego wilgoć, która powstaje podczas codziennych czynności, np. kąpieli, gotowania, prania. Membranę można układać zarówno na krokwiach, jak i szalunku z desek lub płyt drewnopochodnych.
Membrany dachowe różnią się gramaturami, a także paroprzepuszczalnością, wodoodpornością i odpornością na promieniowanie UV. Niektóre wyposażone są w paski klejące, co ułatwia uszczelnienie ich krawędzi.
Membrana jest dobrym rozwiązaniem pod dachówkę w następujących przypadkach:
Nowe dachy domów – membrana dachowa jest częściej wybierana niż papa, gdyż to rozwiązanie tańsze i zapewnia również paroizolację;
- Dachy o standardowym lub dużym kącie nachylenia – membranę, przy wyższych kątach nachylenia połaci, można układać bezpośrednio na krokwiach, co obniża koszt inwestycji (przy niskich potrzebny jest szalunek, podobnie jak w przypadku papy);
- Gdy liczy się szybszy montaż – podczas budowy lub remontu domu często bardzo ważny jest czas. Membranę układa się szybciej niż papę, zwłaszcza jeśli nie jest potrzebne deskowanie;
- Jeśli projekt wymaga ograniczenia ciężaru dachu – membrana jest lżejsza niż papa i często nie jest potrzebny pod nią szalunek. To ma przełożenie na odciążenie więźby dachowej.
Główne zalety membrany dachowej pod dachówkę:
Układać ją można na deskowaniu lub bezpośrednio krokwiach – wybór zależy głównie od kąta nachylenia połaci dachowej (deskowanie jest potrzebne tylko przy niskim kącie);
- Ochrona termoizolacji przed zawilgoceniem – membrana dachowa zabezpiecza ocieplenie zarówno przed wilgocią pochodzącą z zewnątrz (opady), jak i wewnątrz (para wodna z codziennych czynności);
- Wysoka paroprzepuszczalność – membrana dachowa umożliwia swobodny przepływ powietrza z wnętrza na zewnątrz domu. Z tego względu ograniczone jest ryzyko zawilgocenia warstw izolacyjnych. Ponadto membrana sprzyja prawidłowej pracy całej przegrody dachowej, co zmniejsza ryzyko wystąpienia zagrzybienia w pomieszczeniach i zwiększa trwałość dachu;
- Mniejszy ciężar niż papy dachowej – dzięki temu montaż warstwy wstępnego krycia pod dachówkę jest szybszy i łatwiejszy. Ponadto dach z membraną w ogólnym rozrachunku waży mniej, co odciąża więźbę;
- Szybki i prosty montaż – membranę dachową układa się szybko, przy pomocy prostych narzędzi. Wiele modeli membran ma paski klejące, które jeszcze bardziej ułatwiają jej montaż i zwiększają szczelność warstwy wstępnego krycia pod dachówką;
- Szalunek nie zawsze jest potrzebny – deski lub płyty drewnopodobne są niezbędne pod membraną tylko wtedy gdy połacie mają niskie kąty nachylenia;
- Możliwość indywidualnego dopasowania – membrany dachowe dostępne są w różnych modelach, różniących się gramaturą, wodoodpornością, paroprzepuszczalnością oraz odpornością mechaniczną. Dzięki temu można je łatwo dopasować do specyficznych potrzeb inwestora oraz konstrukcji więźby. Przykładowo, membrany uniBLACK i solidBLACK wyróżniają się doskonałym stosunkiem jakości do ceny, natomiast duraBLACK+ zapewnia ponadprzeciętne właściwości oraz wydłużoną odporność na promieniowanie UV. Modele o największych gramaturach przeznaczone są na dachy o specjalnych wymaganiach, np. pod fotowoltaikę i o niskich kątach nachylenia połaci – z oferty swissporTON to np. duraBLACK+ (250 g/m²) oraz proBLACK+ (210 g/m²);
- Niższy koszt całej konstrukcji dachu – duże znaczenie ma ograniczenie liczby materiałów, np. na deskowanie, a także mniejszy nakład pracy podczas montażu membrany dachowej.
Główne wady membrany dachowej pod dachówkę:
- Membrany są odporne na promieniowanie UV lecz nie tak samo – odporność na działanie promieniowania ultrafioletowego membran nie jest taka sama. Aby nie straciły swoich właściwości pod wpływem nasłonecznienia, trzeba na nich ułożyć dachówki w odpowiednim czasie. Standardowe modele dobrej jakości mają odporność na promieniowanie UV wynoszącą 3 miesiące, a wersje premium - 6 miesięcy.
- Różna wytrzymałość membrany na uszkodzenia mechaniczne – do rozerwania membrany dachowej może dojść podczas montażu lub silnego wiatru, zanim zostanie na niej ułożona dachówka. Aby tego uniknąć, warto stosować membrany o wyższej gramaturze.
Która dachówka lepiej sprawdzi się na papie, a która na membranie?
Czy warto stosować papę jako warstwę wstępnego krycia? A może lepsza jest membrana? Wszystkie dachówki ceramiczne i cementowe można montować na papie (z szalunkiem z desek lub płyt drewnopochodnych), ale to rzadziej stosowane rozwiązanie. Wszystkie modele można też układać na membranie dachowej – to rozwiązanie bardziej popularne, ponieważ mocuje się ją bezpośrednio na krokwiach lub na szalunku. Dlaczego?
Każdy model dachówki ma indywidualny zakres kąta nachylenia połaci, na której może być układany. Określa się go na podstawie laboratoryjnych badań szczelności pokrycia dachowego w specjalnych komorach, które naśladują warunki atmosferyczne, jak deszcz i wiatr. Parametr podawany jest w danych technicznych wszystkich dachówek. Jest bardzo ważny i musi być dopasowany do połaci. Jeśli kąty nachylenia dachu nie odpowiadają podanym zakresom dachówek, grozi to nieszczelnością pokrycia, a także utratą gwarancji.
Rekomendowane kąty nachylenia różnią się w zależności od producenta dachówki oraz poszczególnych modeli. W przypadku dachówek swissporTON indywidualne zakresy kąta nachylenia są wyjątkowo szerokie – od 10 do 90 stopni, ale w zależności od rodzaju warstwy wstępnego krycia.
Ta sama dachówka może być ułożona na membranie bez szalunku, ale czasem jest on konieczny (w doborze pomoże dekarz). Oto przykłady z oferty swissporTON:
Podkład w postaci membrany wstępnego krycia (każdy model swissporTON) układanej na zakład szerokości 15 cm:
- Dach o kącie powyżej 22 stopni - dachówki ceramiczne BALANCE oraz TITANIA;
- Dach o kącie powyżej 24 stopni - dachówka ceramiczna CLASSIC Lenti
- Dach o kącie powyżej 25 stopni – dachówki ceramiczne KODA, NOMINA, RAPIDO, SIMPLA i dachówki cementowe BREMA, GÖTEBORG, KAPSTADT, KIOTO.
Podkład w postaci membrany wstępnego krycia (większość modeli swissporTON – oprócz uniBLACK) układanej na zakład szerokości 15 cm:
- Dach o kącie powyżej 16 stopni – dachówki ceramiczne BALANCE i TITANIA;
- Dach o kącie powyżej 18 stopni – dachówki ceramiczne KODA, NOMINA, RAPIDO, SIMPLA oraz dachówki betonowe BREMA, GÖTEBORG, KAPSTADT, KIOTO;
- Dach o kącie powyżej 24 stopni – dachówka ceramiczna CLASSIC Lenti.
Pełne deskowanie/szalunek, podkład w postaci membrany wstępnego krycia (większość modeli swissporTON – oprócz uniBLACK i solidBLACK) układanej na zakład szerokości 15 cm (należy zastosować uszczelnienie kontrłat i zakłady membrany klejone):
- Dach o kącie powyżej 14 stopni – dachówki ceramiczne BALANCE i TITANIA;
- Dach o kącie powyżej 16 stopni – dachówki ceramiczne KODA, NOMINA, RAPIDO, SIMPLA oraz dachówki betonowe BREMA, GÖTEBORG, KAPSTADT, KIOTO;
- Dach o kącie powyżej 22 stopni – dachówka ceramiczna CLASSIC Lenti.
Pełne deskowanie/szalunek, podkład w postaci membrany wstępnego krycia (tylko model proBLACK+ swissporTON) układanej na zakład szerokości 15 cm (trzeba zastosować uszczelnienie kontrłat i zakłady membrany klejone):
- Dach o kącie powyżej 12 stopni – dachówki ceramiczne BALANCE i TITANIA;
- Dach o kącie powyżej 14 stopni – dachówki ceramiczne KODA, NOMINA, RAPIDO, SIMPLA oraz dachówki betonowe BREMA, GÖTEBORG, KAPSTADT, KIOTO;
- Dach o kącie powyżej 18 stopni – dachówka ceramiczna CLASSIC Lenti.
Pełne deskowanie/szalunek, podkład w postaci membrany wstępnego krycia (tylko model proBLACK+ swissporTON) układanej na zakład szerokości 15 cm (należy zastosować zabudowę kontrłat):
- Dach o kącie powyżej 10 stopni - wszystkie modele dachówek ceramicznych i cementowych swissporTON.
Nie ma jednego, uniwersalnego rozwiązania, które sprawdzi się na każdym dachu. Oba materiały nadają się pod dachówki, ale czasem lepsza jest papa, a czasem – membrana dachowa. Oba rozwiązania zapewniają wysoki poziom szczelności dachu. Jednak obecnie częściej wybierana jest membrana, ponieważ to rozwiązanie nowocześniejsze, tańsze oraz łatwiejsze w montażu.
Papa dachowa świetnie sprawdza się zwłaszcza na dachach o niskim nachyleniu, skomplikowanej konstrukcji lub w regionach narażonych na trudne warunki pogodowe, takie jak częste opady deszczu i śniegu oraz silne wiatry. Membrana dachowa jest doskonałym wyborem dla większości nowoczesnych domów jednorodzinnych, zwłaszcza z użytkowym poddaszem. Zapewnia ochronę przed wilgocią pochodzącą z opadów i efektywnie odprowadza parę wodną z wnętrza budynku na zewnątrz.
Przed położeniem papy na dachu, obowiązkowo musi zostać wykonane deskowanie. Jeśli kładziemy membranę, deskowanie stosuje się wyłącznie przy niskim kącie nachylenia połaci. Ponadto pod dachem pokrytym papą należy zadbać o wentylację dachu, pozostawiając specjalną szczelinę między warstwą ocieplenia a deską. W przypadku membrany ocieplenie może do niej przylegać, gdyż wilgoć jest usuwana pomimo braku szczeliny. Membrany wysokoparoprzepuszczalne są standardem przy ocieplaniu wełną mineralną.
Dach trzeba rozpatrywać jako kompletny, warstwowy system. Dachówka to warstwa zewnętrzna, która jednocześnie jest ozdobą budynku. Pod nią musi być warstwa wstępnego krycia z papy lub membrany dachowej. Odpowiednio dobrana warstwa wstępnego krycia oraz wysokiej jakości dachówka tworzą trwałe, w pełni odporne na opady pokrycie. Istotny jest też profesjonalny montaż. Dobry dekarz doradzi najlepiej, czy na konkretny dach wybrać papę, czy membranę, a także jaki ich rodzaj będzie najlepszy.
