Choć jej historia ma ponad tysiąc lat, dachówka mnich-mniszka nadal jest używana w budownictwie. Zachwyca wyrazistą strukturą, która nie bez przyczyny kojarzy się z rejonem Morza Śródziemnego, ale też średniowiecznymi klasztorami. To klasyk wśród dachówek.
Dlaczego mnich-mniszka to klasyczne pokrycie dachowe?
Dachówka mnich-mniszka nazywana jest w Polsce także mnich i mniszka, klasztorna oraz rzymska. We Włoszech, gdzie stosuje się ją od wieków, często funkcjonuje jako coppo (płytka), a w krajach angielskojęzycznych, np. USA – pan and cover (patelnia i pokrywka).
Dachówka mnich-mniszka wywodzi się ze starożytnej Grecji, ale spopularyzowali ją Rzymianie (dlatego kojarzona jest często z tradycją rzymską). Od wieków cieszy się dużą popularnością w rejonie śródziemnomorskim, zwłaszcza we Włoszech, Albanii, Grecji, Francji, Grecji, Hiszpanii, Chorwacji, Słowenii, Czarnogórze, Turcji. W Maroku z dachówki mnich-mniszka od dawien dawna wykonuje się charakterystyczne daszki i okapy nad balkonami, drzwiami, oknami. Do dziś jest często wykorzystywana do krycia dachów rezydencji w południowych stanach USA. Od wieków dachówka mnich-mniszka używana jest również w Polsce. Do XVI wieku była najpopularniejszym pokryciem dachowym w Polsce, biorąc pod uwagę budynki reprezentacyjne. Wytwarzano ją wówczas na zamówienie bogatych klientów.
Dachówki mnich-mniszka są produkowane z naturalnych materiałów. Na rynku dostępne są modele ceramiczne oraz cementowe.
Jak wygląda dachówka mnich-mniszka?
Klasyczna dachówka mnich-mniszka składa z dwóch elementów:
- dolnego (mniszki),
- górnego (mnicha).
Dachówki mnich-mniszka są układane parami na dachu. Mnich jest układany wypukłą stroną do góry, przykrywając styk mniszek. Na połaci tworzą charakterystyczne dwa kanały: dolny odprowadza wodę opadową, a górny wentyluje dach, spełniając rolę naturalnej klimatyzacji. Tworzą też wspaniałą grę światła.
Montaż dachówki mnich-mniszka jest czasochłonny i wymaga dokładności. Podczas montażu należy uwzględnić znaczny ciężar dachówek mnich-mniszka. Dawniej, aby poprawić szczelność połączeń pomiędzy mniszkami a mnichami stosowano dodatkowo zaprawy. Do dziś takie pokrycia można zobaczyć na zabytkowych budowlach. Widoczna na nich zaprawa nie jest wynikiem niedbałego ułożenia dachówek, lecz po prostu bardzo starą techniką ich montażu.
Obecnie stosuje się unowocześnioną wersję dachówki mnich-mniszka, która składa się z jednego, a nie dwóch elementów. Dzięki temu szczelność mnich-mniszki jest podobna jak innych rodzajów dachówek. Jednocześnie na połaci powstaje charakterystyczna, wyrazista struktura o głębokich profilach, jak w przypadku klasycznej, starej dachówki.
Przykładem nowoczesnej dachówki mnich-mniszka jest cementowa BREMA marki swissporTON. Dzięki zastosowaniu nowoczesnej technologii produkcji, jej historyczna forma została wzbogacona o liczne rozwiązania konstrukcyjne zapewniające doskonałe parametry użytkowe. Wymiary tej dachówki to 334x420 cm, a jej zużycie wynosi od 9,7 sztuk na m2.
Dostępna jest w palecie kilku kolorów:
- czerwona,
- brązowa,
- grafitowa.
Ułatwia to jej dopasowanie do charakteru budynku.
Dla porównania: dawniej dachówki te miały do 62 cm długości i 27 cm szerokości oraz bardziej stożkowaty kształt, składały się z dwóch części oraz były wytwarzane z ceramiki. Cena dachówki mnich-mniszka wynosi około 6-8 zł za sztukę (przeciętnie).
Na jakie dachy pasuje dachówka mnich-mniszka?
Dachówka mnich-mniszka jest legendarnym, klasycznym wzorem. Przez wieki było to ekskluzywne pokrycie dachu, szczelne i jedyne w swoim rodzaju. W starożytności dachówki mnich-mniszka używano powszechnie do krycia willi oraz świątyń, a w średniowieczu – także klasztorów, zamków obronnych i ratuszy.
Obecnie ten typ dachówki wykorzystywany jest w architekturze klasycznej, nowoczesnej, a także inspirowanej willami włoskimi, architekturą kolonialną oraz domami z południa Europy. Nadaje się na dachy proste i o skomplikowanej konstrukcji, ale w przypadku tych rozbudowanych – układ dachówek mnich-mniszka wymaga precyzyjnego docinania w trudnych miejscach.
Najlepiej mnich-mniszka wygląda na większych powierzchniach, np. na budynkach typu bungalow. Wielu inwestorów decyduje się na tę dachówkę również ze względu na jej właściwości wspomagające naturalną klimatyzację pomieszczeń.
Ponadto mnich-mniszka używana jest, podobnie jak esówka, marsylka oraz karpiówka, do renowacji zabytkowych dachów, w tym budowli sakralnych, klasztorów, kamienic miejskich, zamków i ratuszy. Ciekawą renowację podziwiać można np. na dachu kościoła św. Marii Magdaleny we Wrocławiu, na którym dachówka mnich-mniszka jest ułożona w szachownicę w kolorach czerwonym i zielonym. Dachówki mnich-mniszka są popularne w budownictwie zabytkowym!
Dawniej mniszki przybijano do łat drewnianymi kołeczkami lub gwoździami. Obecnie stosuje dedykowane klamry o odpowiednio dobranym kształcie, które wykonane są z materiałów o odpowiedniej wytrzymałości, jak stal nierdzewna.
Jaki kąt nachylenia połaci jest najlepszy pod dachówki mnich-mniszka?
Dachówkę mnich-mniszka układać można na dachach o różnych kątach połaci – od niskich, np. na willach w stylu włoskim i domach typu bungalow, po wysokie, między innymi na starych budynkach sakralnych. Szczególnie ważne jest, aby pamiętać, że dla każdego modelu mnich-mniszka nachylenie kąta połaci dachowej to indywidualny parametr. Przykładowo, dla dachówki cementowej BREMA od swissporTON wynosi on od 100. Jednak nie oznacza to, że tym modelem można pokryć każdą połać o takim nachyleniu. Istotne jest też z czego wykonana jest warstwa wstępnego krycia znajdująca się pod pokryciem, która chroni np. przed kroplami deszczu nawiewanymi przez wiatr.
Jeśli kąt nachylenia jest mały, czyli od 10 stopni, pod dachówką BREMA (mnich-mniszka) powinno być deskowanie lub szalunek z płyty budowlanej, a także podkład w postaci membrany wstępnego krycia (marka swissporTON rekomenduje użycie modelu proBLACK+) układanej na zakład szerokości 15 cm (z zabudową w postaci kontrłat).
Pod modelem BREMA na dachach o kątach powyżej 14 stopni stosuje się pełne deskowanie albo szalunek z płyt budowlanych, a także podkład w postaci membrany wstępnego krycia (polecany jest model proBLACK+ swissporTON) układanej na zakład szerokości 15 cm (z uszczelnieniem kontrłat i klejonymi zakładami membrany). Podobnie wykonuje się warstwę wstępnego krycia, jeżeli dach ma kąt powyżej 16 stopni – różnica jest w modelu membrany, gdyż nadają się prawie wszystkie marki swissporTON (oprócz uniBLACK i solidBLACK).
Jeżeli dach ma kąt powyżej 18 stopni, rekomendowany jest podkład w postaci membrany wstępnego krycia (większość modeli swissporTON – oprócz uniBLACK) układanej na zakład szerokości 15 cm. W przypadku kąta powyżej 250 wystarczy dowolna membrana swissporTON ułożona na zakład szerokości 15 cm.
Dachówka mnich-mniszka to klasyczne pokrycie, którego historyczna forma jest wiecznie modna (dosłownie!). Ma elegancki wygląd na dachach budynków zabytkowych oraz współczesnych. Tworzy wyrazisty wzór, który w architekturze ceniony jest za tradycję, niepowtarzalne efekty dekoracyjne oraz walory funkcjonalne. Poza tym dachówka mnich-mniszka charakteryzuje się wysoką trwałością, często przekraczającą 100 lat.
