Zielony nalot od północnej strony, zalegające liście w rynnach czy drobne pęknięcia po mroźnej zimie – to wyzwania, z którymi mierzy się każdy właściciel domu. Choć ceramika jest jednym z najodporniejszych materiałów, kluczem do jej długowieczności jest systematyczna kontrola. W tym przewodniku wyjaśniamy, jak krok po kroku dbać o dachówkę ceramiczną, kiedy warto postawić na impregnację i jakie akcesoria systemowe raz na zawsze uwolnią Cię od uciążliwych zabrudzeń.
Dachówka ceramiczna to materiał bardzo trwały, przyjazny dla środowiska, używany w budownictwie od stuleci. Przykłady można znaleźć na wielu historycznych budowlach w Polsce: kamienicach, dworach, pałacach, willach, świątyniach, ratuszach.
Konserwacja dachówek ceramicznych ma za zadanie zachować je w nienagannym stanie. Jeśli są czyste oraz w intensywnym kolorze, wykonana połać z tego materiału stanowi nie tylko bardzo dobrą ochronę budynku przed opadami, zimnem, upałem czy hałasem, ale także prezentuje się niezwykle estetycznie. Niewielkie ubytki oraz pęknięcia łatwo i niedrogo można naprawić – wystarczy wymienić jedną lub więcej dachówek ceramicznych, a czasem użyć tylko farby. Dbanie o dachówkę nie jest trudne, jeśli wybierze się model wysokiej jakości, np. marki swissporTON.
Dlaczego konserwacja dachówek ceramicznych jest potrzebna?
Dachówki ceramiczne, podobnie jak inne pokrycia dachowe, ulegają zanieczyszczeniom. Osiadają na nich kurz, piasek, liście, gałązki, szyszki, nasiona i pyłki (zwłaszcza drzew). Jeżeli nie zostaną zmyte przez opady lub usunięte ręcznie, tworzą – nawet już po kilku latach – warstwę organicznego podłoża, w którym mogą kiełkować rośliny. Najczęściej organiczne powłoki powstają w rynnach oraz zakamarkach połaci, takich jak kosze dachowe.
Niektóre organizmy, m.in. mchy, glony i porosty, nie potrzebują do zasiedlenia żadnego podłoża (mają chwytniki lub plechę zamiast korzeni). Wystarczy im wilgoć oraz mało słoneczne stanowisko - dlatego północne wystawy dachów są najbardziej podatne na zielenienie.
Korzenie i organy czepne wrastają w mikroszczeliny pokrycia dachowego. Jeśli napotkają pęknięcia, wrastać mogą głębiej, nawet pod połać. To może prowadzić do pękania dachówek ceramicznych i uszkodzenia dachu, który należy do najważniejszych elementów domu. Takie zjawisko obserwuje się czasem na starych, opuszczonych budynkach. Dlatego tak ważna jest konserwacja dachówki ceramicznej.
Ile razy w roku kontrolować dachówki ceramiczne?
Nawet jeśli dachówka ceramiczna – na pierwszy rzut oka – wygląda idealnie, warto systematycznie sprawdzać jej stan. Lustrację należy przeprowadzić wiosną oraz jesienią (po opadnięciu liści z drzew), a także po wichurze oraz gradobiciu. Niekoniecznie trzeba wchodzić na drabinę! Dom wystarczy obejść ze wszystkich stron, sprawdzając, czy na dachu nie zbierają się zanieczyszczenia. Jeśli są wyłaz lub okna dachowe warto przez nie wyjrzeć, by z bliska obejrzeć połać.
Kontroluje się nie tylko, czy na dachu znajdują się zabrudzenia, ale też, czy jakaś dachówka nie pękła lub się nie poluzowała. Sygnałami alarmowymi są również odstające fragmenty obróbki blacharskiej oraz zacieki na poddaszu i kominie. Zwracać trzeba uwagę na stan akcesoriów, jak komunikacja dachowa, kominki odpowietrzające instalację sanitarną, kominki wentylacyjne, drabinki śniegowe.
Na dachu mogą zagnieździć się ptaki. Ich ulubione miejsca na gniazda to komin (kawki) oraz szpary pod okapami (wróble). Trzeba pamiętać, że w Polsce gniazda można usuwać tylko od 16 października do końca lutego, czyli poza okresem lęgowym. Dlatego pierwsze lustracje dachu warto robić już w lutym, gdy ptaki zaczynają szukać miejsc na gniazda, ale nie ma w nich jeszcze jaj.
Jak ocenić stan dachu z ceramiki?
Aby stwierdzić, czy połać należy poddać procesowi czyszczenia, można wykonać zdjęcia smartfonem albo aparatem fotograficznym, a następnie obejrzeć detale w powiększeniu. Niektóre fotografie warto zachować, aby porównać po kilku latach, np. czy jest więcej miejsc z zielonym nalotem od północnej strony. Podczas wizyty kominiarza można go poprosić, by sprawdził (lub zrobił fotografię), czy taśma kominowa i taśma kalenicowa są w dobrym stanie.
Wszelkie nieprawidłowości trzeba jak najszybciej naprawić, bo to ryzyko przecieków. Profesjonalnie stan dachówek ceramicznych oceni dekarz. Sprawdzi, czy naprawy oraz konserwacji potrzebują więźba dachowa, membrana dachowa, termoizolacja, orynnowanie, system komunikacji dachowej, system ochrony przeciwśnieżnej, instalacja odgromowa, a także zamontowane na połaci akcesoria, np. kominki.
Dlaczego gładka powierzchnia chroni dachówki ceramiczne?
Im gładsza jest powierzchnia dachówki ceramicznej, tym trudniej powstają na niej zabrudzenia, gdyż zmywane są przez deszcz. Modele marki swissporTON wyróżniają się pod tym względem. Wyselekcjonowana glina najwyższej jakości, precyzyjny proces wypału w wysokiej temperaturze, a także zaawansowany proces technologiczny sprawiają, że dachówki są estetyczne, a także wyjątkowo gładkie. To przekłada się na mniej intensywne zbieranie się zabrudzeń, brak nasiąkliwości, odporność dachówek na warunki atmosferyczne i powstawanie uszkodzeń. Zwykle spłukuje je woda!
Dachówki ceramiczne swissporTON mają nowoczesne powłoki: angoba (satynowana lub matowa), glazura i glazura ICON (błyszcząca). Nanoszone są bezpośrednio przed wypaleniem dachówki w temperaturze przekraczającej 1000°C, co czyni ją odporną na zmienne warunki pogodowe. W glazurze oraz glazurze ICON znajduje się szkło (najwięcej w glazurze ICON). Dlatego te powłoki są niezwykle gładkie, rekomendowane na domy usytuowane w sąsiedztwie lasów, pól, łąk, rzek, czyli tam, gdzie naturalne otoczenie sprzyja powstawaniu zabrudzeń na dachach. Powłoki mają właściwości hydrofobowe, jak impregnat, zwiększają mrozoodporność i żywotność dachówek.
Jakie akcesoria systemowe ułatwiają utrzymanie czystości dachówek?
Regularne czyszczenie dachówek z opadłych liści oraz brudu czy płoszenie ptaków, by nie zakładały na nim gniazd bywa uciążliwe. Aby się przed tym zabezpieczyć, konieczne bywa zainwestowanie w akcesoria systemowe, które ułatwiają zachowanie czystości oraz estetycznego wyglądu dachówek ceramicznych. Na dachu z ceramiki warto mieć:
- Grzebień okapu z wentylacją - znany jest pod popularną nazwą wróblówka, gdyż m.in. zabezpiecza okap połaci dachowej przed ptakami (głównie wróblami). Chroni też przed myszami, kunami, osami, szerszeniami, nietoperzami, wtykami amerykańskimi, biedronkami azjatyckimi. Grzebienie okapów uniemożliwiają też nawiewanie liści pod połać, a jednocześnie zapewniają odpowiednią wentylację pod połacią, co pozytywnie wpływa na więźbę oraz pokrycie dachowe;
- Siatki do rynien i filtry do rur spustowych – zapobiegają osadzaniu się jesiennych liści oraz szyszek. Dzięki temu unika się zatorów oraz pękania orynnowania;
- Komunikacja dachowa – umożliwia bezpieczne wejście na dach, np. kominiarzowi, dekarzowi oraz innym fachowcom. Elementy komunikacji dachowej dopasowuje się indywidualnie, w zależności od kształtu dachu i potrzeb. W ofercie marki swissporTON są ława kominiarska aluminiowa długa, ława kominiarska aluminiowa krótka, stopień kominiarski aluminiowy oraz aluminiowa dachówka podstawowa.
Jakie narzędzia przydają się do czyszczenia dachówek?
Oprócz akcesoriów systemowych, które chronią dach przed zabrudzeniami, ptakami i innymi zwierzętami, warto mieć narzędzia do samodzielnej konserwacji połaci. Ułatwiają one regularne czyszczenie zwłaszcza w przypadku niskich budynków.
To przede wszystkim narzędzia na długich, teleskopowych drążkach (ich zastosowanie jest proste), jak szczotka do czyszczenia dachu oraz szczotka do czyszczenia rynien. Do mycia dachu nadają się myjki ciśnieniowe z długimi lancami (elektryczne lub akumulatorowe). Zaletą myjki wysokociśnieniowej jest możliwość sprzątania przy użyciu czystej wody lub nakładania specjalnych płynów czyszczących, które niszczą mech, glony i porosty. Dzięki temu osady nie tylko zmywa się pod ciśnieniem z dachu, ale i zapobiega powstawaniu kolejnych.
Czy trzeba impregnować dachówki ceramiczne?
Współczesne pokrycia ceramiczne mają często podobne wzory, wygląd i kolorystykę jak sprzed wieków. Różni je jednak nieporównywalna żywotność i gładkość powierzchni, co ułatwia zachowanie estetyki dachówek bez względu na warunki atmosferyczne. Dzięki temu są w doskonałym stanie długie lata. O tym czy trzeba przeprowadzić ochronę starych pokryć i jaki preparat (np. impregnat) zastosować poinformuje nas dekarz.
Impregnację powierzchni najlepiej zlecić wyspecjalizowanej firmie. Zaleca się zacząć od wyczyszczenia i naprawienia uszkodzeń dachówek ceramicznych. Przed przystąpieniem do impregnacji drobne rysy usuwa się poprzez nakładanie farby pędzlem. Następnie na pokrycie nanosi się hydrofobowy impregnat zawierający środek niszczący mchy, porosty i glony (taki preparat niszczy wszystkie ich tkanki). Po jego zastosowaniu dach ma piękny wygląd oraz większą trwałość i odporność na zielenienie, promienie słoneczne, nasiąkanie wodą oraz chroniony jest przed czynnikami atmosferycznymi. Impregnat, nanoszony pędzlem lub myjką, działa wiele lat (szczegóły można znaleźć na opakowaniu produktu).
Czy sprzątanie dachówek wykonać samodzielnie, czy zlecić specjalistom?
Praca na wysokości, np. na drabinie, to ryzyko upadków. Osoby, które na co dzień nie wykonują mycia dachu, często nie zdają sobie sprawy, jak bardzo jest to niebezpieczne. Nie posiadają także odpowiedniego sprzętu, np. wysokiej drabiny oraz zabezpieczeń. Ponadto nie wiedzą, jak chodzić po dachu, by nie uszkodzić dachówek ceramicznych (nie wolno stawać zwłaszcza na wypukłościach i grzbietach), ani jaki impregnat zastosować, by renowacja była skuteczna z zachowaniem struktury materiału.
Dlatego najlepiej korzystać z usługi mycia wyspecjalizowanych firm zajmujących się czyszczeniem dachówek ceramicznych i cementowych oraz ekip dekarskich. Renowację, odświeżenie struktury i wykonanie powłoki dachówek robi się raz na wiele lat. Niektóre prace można łatwo wykonać samodzielnie. Przykładowo, na bieżąco wybiera się liście z wylotów rur spustowych, które spływają wraz z opadami deszczu. Dzięki temu unika się zatorów, które w okresie zimowym mogą być też przyczyną pękania orynnowania.
